EDİRNEKAPIŞEHİTLİĞİ

İstanbul'da, Eyüp ilçe sınırları içerisinde ki Edirnekapı Şehitliği, Balkan Savaşı ile I. Dünya Savaşı ve özellikle Çanakkale Savaşlarında yaralanarak tedavi olmak için İstanbul hastahanelerine getirilen ve burada şehitlik mertebesine erişen müslüman askerlerin çoğunlukta bulunduğu bir mezarlıktır.

Edirnekapı ve Sakızağacı adıyla iki bölümden oluşan şehitlikte; Osmanlı-Rus Harbi, Balkan Harbi şehitleri, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri şehitleri, Polis Teşkilatı'nın şehitleri, T.H.Y. sivil şehitleri, İtfaiye Teşkilatı'nın şehitleri, Eski Tulumbacılar ve Harp Malul ve Gazileri'ne ait ayrı parseller halinde şehitlikler oluşturulmuştur.
Edirnekapı Şehitliği hakkında; Şüphesiz ki, İstanbul'un en büyük tarihi şehitliği Edirnekapı Şehitliği'dir.

1453 tarihinde İstanbul'u fethetmek için Bizans surları önünde savaşırken şehid düşen ecdadımızın Edirnekapı, Topkapı Maltepe ve Topçular arasında kalan geniş bir araziye gömülmeleri ile bu şehitlik oluşmuştur, Osmanlı devrinde Sır Tekke adıyla anılan bu ilk sehitligimizin yeri bugün için maalesef kesin olarak bilinememektedir.

Osmanlı devrinde, bayram sabahları camilerden çıkan cemaatler, Sır Tekke' de toplanır ve şehitlerimizin ruhlarına dualar ederlerdi. E-5 karayolunu Haliç Köprüsü'ne birleştiren tünelin yapımı sırasında tünelin üstüne düşen kısımdaki şehitlerimizin kabirleri buradan alınarak başka yerlere nakledilmişlerdir.
Sır Tekke denilen yer de bu tünelin üst kısmına rastladığından, buranın orjinal görünümü değişikliğe uğramıştır. Bu bölgede yapılan kazılar sırasında Çanakkale şehitlerinden birinin savaş kıyafetiyle ve yeni gömülmüş gibi sağlam vaziyette çıktığını ve bu şehid için ayrı bir mezar yaptırdıklarını Şehitlik İmar Vakfı Müdürü beni bu bölgeyi gezdirirken söylemişti. Osmanlı devri boyunca Edirnekapı Şehitliğine ait bazı parsellere şehitlerin dışında da defin yapıldığını görmekteyiz. Böylelikle şehitliğin çevresinde geniş bir mezarlık alanı oluşmuştur.

Şehitler için kabir düzenlemesi yapılırken, buradan çıkan eski Osmanlı mezar taşları toplanarak iki ayrı hazirede sergilenmesi düşünülmüştür, Önemli tarihi değer taşıyan mezar taşlarını içeren bu hazireler ayrıca incelemeye değer özelliktedirler. Edirnekapı Şehitliği, Balkan Savaşı ile l. Dünya Savaşı ve özellikle Çanakkale savaşlarında yaralanarak tedavi olmak için İstanbul hastahanelerine getirilen ve burada şehitlik mertebesine erişen askerlerimizin çoğunlukta bulunduğu bir mezarlıktır.

Edirnekapı ve Sakızağacı adıyla iki bölümden oluşan şehitlikte; Osmanlı-Rus Harbi, Balkan Harbi şehitleri, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri şehitleri, Polis Teşkilatımızın şehitleri, T.H.Y. sivil şehitleri, İtfaiye Şehitleri, Eski Tulumbacılar ve Harp malul ve gazilerine ait ayrı parseller halinde şehitlikler oluşturulmuştur. Harita Genel Müdürlüğü'nun, Ankara' da 1971 yılında bastırdığı Şehitliklerimiz adlı kitapta İstanbul'a getirilen Balkan Harbi ve Çanakkale Savaşı gazilerimizden hastahanelerde vefat edip Edirnekapı Şehitliğine defnedilenlerin sayısının 13 bin civarında olduğunu bildirmektedir. Ayrıca İstanbul'un İngilizler tarafından işgali sırasındaki olaylarda şehid olan üç askerin de kabirleri burada idi 5. Edirnekapı Şehitliği Osmanlı devrinde de Cumhuriyet devrinde de Askeriye'ye bağlı bir kuruluş Olarak yaşamıştır. Günümüzde ise, 1926 yılında kuruIan Türkiye Şehitlikleri Imar Vakfı tarafından şehitlerimize hizmet götürülmektedir.

Bilhassa, Hasene Ilgaz başkanlığında oluşturulan bir heyetin İstanbul'daki hastahanelerdeki arşivleri incelemesi neticesinde buraya gömülen beş bin şehidimizin adını, soyadını, memleketini tespit edip bunlar için mezar taşları yaptırması bu vakfın faaliyetlerinin ne kadar hayırlı ve önemli olduğunu ortaya koyar.

Ayrıca, Edirnekapı Şehitliği'nde, Kara, Deniz, Hava Kuvvetlerine mensup askerler ve diğer şehitler için pek çok anıt da dikilmiştir."

EDİRNEKAPIŞEHİTLİĞİ